روز بعد از 22 بهمن یا روز قدس بود و من دانش‌آموز دبیرستان بودم و داشتم میرفتم به مدرسه. دیدم مقوای بزرگی روی زمین افتاده و نوشته‌ای بدین مضمون بر روی آن نقش بسته: آذربایجان اویاخده/ انقلابا دایاخده. تعجب کردم که این چرا بجای اویاخدی و دایاخدی نوشته اویاخده و دایاخده؟ با خود گفتم لابد نویسنده این شعار سواد ترکی نداشته و غلط نوشته. تا اینکه بعدها فهمیدم این امر یکی از خصوصیات گویش ارومیه است. تا آن موقع گرچه بارها به ارومیه رفته بودم ولی متوجه این تفاوت نشده بودم. 

پسین

پیشین

 

غیر گرد

 

گرد

غیرگرد

گرد

ı

u

i

ü

افراشته

 

o

e

ö

میانی

 

a

ə

 

افتاده

اگر به جدول بالا نگاه کنید متوجه می‌شوید که زبان ترکی آذربایجانی دارای چهار واکه افراشته می‌باشد. با این تذکر به توصیف پدیده‌ی میانی‌شدگی واکه‌ها در گویش ارومیه می‌پردازیم:

توصیف: کل واکه‌های افراشته در آخر واژه که طبعاً هجای باز هستند، یک درجه میانی می‌شوند و فارغ از اینکه پیشین یا پسین و گرد یا غیر گرد باشند به واکه‌ی میانی غیر گرد و پیشین /e/ تبدیل میشوند.

      "بیدار است" oyaxdı>oyaxde

  "برپا ساخت"   qurdu>qurde

  "دانست"         bildi>bilde

"دید"       gördü>görde

نکات مهم:

1. از این جا معلوم می‌شود مردم ارومیه تمایل دارند آخر واژه را با فک بازتر ادا کنند و به اصطلاح خود را لوس کنند. 

2. اینکه این پدیده در بین کدام طبقات و کدام جنس از سخنگویان بیشتر شایع است نیازمند تحقیق میدانی دقیق است. اینکه همه‌ی مردم ارومیه تمام واکه‌‌‌‌‌های افراشته را بصورت /e/ تلفظ کنند، نیز محل تردید است. شاید عده‌ای و بویژه آقایان بخشی از آنها را مستثنا کنند که همانگونه که گفتیم این امر نیازمند پژوهش میدانی و جامعه‌شناسانه‌ی دقیق است

3. نکته آخر اینکه همانطور که از مثالها نیز برمی‌آید این امر بیشتر در افعال کاربرد دارد، ولی نباید این تصور ایجاد شود که در اسامی و صفات و قیدها کاربرد ندارد.